siena goed bestuurHet goede bestuur
1338-1340
Ambrogio Lorenzetti
Fresco 340 x 1440 cm
Siena, Palazzo Pubblico
  Deze keer behandelen we in de serie Giro dell’Arte de stad Siena. Waarschijnlijk het aller-beroemdst zijn de allegorieën van het goede en het slechte bestuur en hun gevolgen, in de raadszaal van het oude stadhuis. Ze werden geschilderd door een van de twee broertjes Lorenzetti rond 1340 en lijken nog weinig aan actualiteit ingeboet te hebben. Fascinerend is wat volgens deze fresco’s nodig is voor een goed bestuur: het gaat vooral om deugden en niet om geld. De vraag is of dat wel zo naïef is als het lijkt.
chillida lurrakgw150  

lurrak 1980-81
Eduardo Chillida

 

  Het beeldt niet uit en het bootst niet na. Het bestaat uit segmenten.
Die segmenten zijn halfrond, recht, hoek. Ondanks hun bedachtzame samenvoeging zijn ze herkenbaar. Ze gaan niet op in het geheel, maar stellen samen het geheel vast. Ze blijven nadrukkelijk aanwezig voor het oog, dat het geheel wil zien, maar ontdekt hoe het geheel aan tweestrijd is overgeleverd: is het een rij segmenten of is het een geheel? 

chillida lurrakzww150De grafische vorm wordt ontleed door het mes te zetten in aanhechtingen van verschillende lijnstukken. Hun basisvormen zijn herkenbaar, overeenkomstig van uiterlijk maar nooit geheel identiek. Ze zijn ooit door Chillida tot deze vorm samengevoegd. Die samenvoeging ademt de geest van bedachtzaamheid. Bedachtzaam is de ruimte waar tijd niet telt.

 

 

chillida lurrakgw150

lurrak - terres de grand feu 1980-81
Eduardo Chillida

Dit stelt een ruimte voor, of liever drie, zoals Chillida in elkaar heeft geschoven in zijn terracotta Huis van de Dichter. Dat huis klopt niet met deze grafiekvoorstelling als plattegrond gedacht. Maar het heeft wel dat gevoel. Met ruimtes die zich openen naar elkaar en ruimtes die zich afwenden van buiten. Met ruimtes om te schuilen voor het licht of te baden in de zon. Met ruimtes voor samen zijn en ruimtes om alleen te zijn. Het is open en toegankelijk en tegelijk besloten en intiem.
 

chillida lurrakw150  

Al sinds ons bezoek aan de Fondation Maeght vorig jaar, hangt deze poster te pronken in onze achterkamer, die we regelmatig gebruiken als leslokaal. Helemaal bovenaan staat:

galerie maeght,

13 rue de téhéran, paris 8e

daaronder is een grafische vorm zichtbaar en helemaal onderaan de poster staat:

chillida
lurrak - terres de grand feu    27 november 1980-15 januari 1981

Hoofdletters komen niet voor.

 

 

 

tang1De volgende trits studiekringen, die maandag alweer begint, gaat over de Tangdynastie in China. Aanleiding is natuurlijk de huidige tentoonstelling in het Drents Museum in Assen. Die belooft veel maar is wel een behoorlijk eindje weg. Dus vragen we ons af: wat moeten we eigenlijk weten voordat we erheen gaan, om er zo optimaal mogelijk te kunnen genieten? Wat weten we eigenlijk van China en van de Tangdynastie?

 

 

dageraaddetail 0001

Dageraad (detail)
Michelangelo Buonarroti
marmer, 203 cm lang
Florence, Sagrestia Nuova

Aan dit detail kun je ook al duidelijk zien dat de Dageraad bezig is te ontwaken, of liever, zich op te richten is. Haar plastiek komt goed uit  tegen de achterwand van de sacristie, omdat ze tegelijk bezig is zich naar ons toe te wenden en ons een blik gunt op haar androgyne godenlijf.

 

 

 

thuislokaalw150Gisterenavond in ons thuislokaal alweer de vijfde bijeenkomst in de serie Giro dell’Arte. Dit keer ging het over Milaan, de tweede stad van Italië, die je bezoekt voor de eigen tijd. En hoe wordt de eigen tijd het best gekrakteriseerd? Door de mode. Vandaar dat we een filmpje draaiden over de najaarscollectie van Prada in 2011. Een collectie die nog echt niet verouderd is.

 

 

 

2egebod1

Psalter met commentaar ca. 1450
Anoniem
Handschrift op perkament 28,8 x 18,5 x 5 cm
Berlijn

We hebben nu met alle studiekringen de tentoonstelling in de Nieuwe Kerk in Amsterdam over het Jodendom bezocht. Elke keer dook weer dezelfde vraag op: ‘Maar de joden mogen toch geen afbeeldingen maken, hoe komt het dan dat er hier zoveel zijn?’
Het tweede van de Tien Geboden zegt volgens de catalogus van deze tentoonstelling:
‘Maak geen godenbeelden, geen enkele afbeelding van iets dat in de hemel hierboven is of van iets beneden op de aarde of in het water onder de aarde’. (Exodus 20:4 en Deuteronomium 5:8)*

 

tombelorenzoboog

Tombe van Lorenzo de’ Medici
Michelangelo Buonarroti
Florence, Sagrestia Nuova

Misschien komt het idee voor de vier tijden van de dag, die Michelangelo hakte voor de tombes van Giuliano en Lorenzo, uit Dante’s Convivio. Daarin beschrijft Dante het leven als een boog die oprijst en neerdaalt en verdeeld is in vier segmenten: de vier tijden van de mens, de vier jaargetijden en de vier tijden van de dag.

goudzwvanitasw150

Klein Vanitas  1996
Kees Goudzwaard
Olieverf op doek 100 x 75 cm
Antwerpen, Zeno X Gallery

Dit werk lijkt zelf een metafoor wanneer je op de titel afgaat. Die doet me denken aan een zin uit Nelson Goodmans beroemde boek Languages of Art: ‘Denotation is the core of representation and is independent of resemblance’.
Dat zou hier op kunnen gaan: Kees Goudzwaard noemt het schilderij ‘klein vanitas’, maar dat wil niet zeggen dat er vanitas op te zien moet zijn. Nabootsing is geen vereiste om te duiden.

 

 

eloyan1

Man Dressed as a Wolf  2007/8
Armen Eloyan 
Londen Timothy Tailor Gallery

Inmiddels zijn we met de cursus ‘verrassend jong’ aangeland bij Armen Eloyan.
Dit schilderij maakte hij toen hij 41 jaar was. Het laat het voorbeeld zien van de bekendste metafoor: “de mens is een wolf’.
Die kennen wij allemaal uit het sprookje van Roodkapje, waarin de wolf zich verkleedt als oma.

 

 

 

michel daghoofd150w

Dageraad (detail)
Michelangelo Buonarroti
marmer, 203 cm lang
Florence, Sagrestia Nuova

Een ander leuk weetje - maar ook niet meer dan dat - over deze Dageraad , is dat dit een van de slechts twee naakte vrouwen is, die Michelangelo in zijn hele leven heeft gebeeldhouwd.

michelangelo dageraad

'Dageraad'
Michelangelo Buonarroti
marmer, 203 cm lang
Florence, Sagrestia Nuova

Tijdens onze bijeenkomst in de serie Giro dell' Arte besteedden we ook enige aandacht aan Florence. Veel te snel - maar ja, wat is nu twee uurtjes per avond- sjeesden we door de San Lorenzo. Daarom nu nog even terug erheen: Michelangelo verdient die aandacht wel.

anitabol

Anita op weg naar de razende bol  1997
Emo Verkerk
Olieverf op doek, kunstof en metaal, hout en textiel 70 x 71  x 49 cm
Rabobank kunstcollectie

Dit is een typisch voorbeeld van een kunstwerk waarbij de titel behoorlijk behulpzaam is. Volgens Marlene Dumas geeft een titel aan wat de kunstenaar vooronderstelt dat jij als toeschouwer weet. Dus als jij als toeschouwer weet wat de razende bol betekent, ben je al een mooi eind op weg.

ecclesia

Sidoer ca. 1300
Handschrift op perkament
27 x 20,5 cm
Hamburg, Staats und Universitätsbibliothek

Deze dagen bezoeken we met de verschillende studiekringen de tentoonstelling Jodendom in de Nieuwe kerk in Amsterdam. Die is tamelijk verfrissend omdat het nu eens niet gaat om de Jodenvervolgingen, maar om de cultuur van dit oude volk. Cultuur betekent bij hen: eten, bidden, vieren, vluchten, Jeruzalem en herdenken.