Parijs, Bourse de Commerce, collection Pinault.
Vorige week schreef ik over Sigmar Polke in de collectie Pinault, en de kwestie van de eigentijdse tijd van kunst. Ook: of dát wat wij toen voor kunst aanzagen, de eeuwen kan trotseren als kunst of hooguit als “artefact”. (arte-fact van Ars en Facere: Kunst/vaardigheid en Maken.) Iets wat ooit door mensenhanden is gemaakt, maar alleen nog gezien wordt als kunstzinnige vorm, zonder blijvende inhoud of functie. Kortom, een mooi tijdsbeeld. Bijzonder. Wauw. Als de buste van Napoleon (of Caesar).
Het werk van Sigmar Polke is tweedimensionaal en gelaagd en verschiet van kleur door de gebruikte materialen en het licht. Het hoort niet thuis in die platte kunst die tegenwoordig met alle mobieltjes in de wereld wordt gekenschetst als ‘snel’, geslaagd, Instagram-waardig. Want het ging Polke zeker niet om snelheid.
Vandaag stel ik dezelfde vraag naar een werk van echte langzame kunst: een sculptuur, beeldhouwwerk, assemblage, van Giuseppe Penone. Een dode boom met stenen in de takken, voor de ingang van de Bourse de Commerce, waar binnen het werk van Polke schittert. De boom werd opgesteld in 2024 als opening van Pinaults grote tentoonstelling over Arte Povera . Maar Arte Povera is een kunststroming die opbloeit in 1960, terwijl deze boom stamt uit het jaar 2000. Na 40 jaar harde arbeid, enorme inventiviteit en volharding sieren talloze bomen van Penone de wereld. De eerste 40 jaar van de komende eeuwigheid hebben ze al te pakken. 1
Er zijn verschillende interpretaties mogelijk van de boom met stenen. De meest bekende, die je dus ook overal vindt, is aangegeven door Penone zelf: de takken staan voor de uiteenlopende gedachten die een mens kan hebben. De stenen vormen zwaartepunten van menselijke herinneringen. Deze stenen liggen in de vork van twee of meer takken op de splitsing, in het Italiaans Biforcazione. Niet voor elke toeschouwer maar wel voor de kunstenaar, worden deze ideeën aangevuld met de ‘persoonlijke’ geschiedenis van elke boom en de eigenschappen van de soort: iep of olm, eik of beuk, populier, alles versterkt de eigenheid van het kunstwerk. Alleen de stenen lijken altijd dezelfde afkomst te hebben: meegevoerd door de waterstromen naar de bomen waarin ze zijn blijven steken. En de bomen zelf zijn sinds de negentiger jaren niet meer van bomenhout maar van brons, waarbij het gietproces de groei van het gewas imiteert. 2
Er zijn verschillende interpretaties mogelijk van de boom met stenen. De meest bekende, die je dus ook overal vindt, is aangegeven door Penone zelf: de takken staan voor de uiteenlopende gedachten die een mens kan hebben. De stenen vormen zwaartepunten van menselijke herinneringen. Deze stenen liggen in de vork van twee of meer takken op de splitsing, in het Italiaans Biforcazione. Niet voor elke toeschouwer maar wel voor de kunstenaar, worden deze ideeën aangevuld met de ‘persoonlijke’ geschiedenis van elke boom en de eigenschappen van de soort: iep of olm, eik of beuk, populier, alles versterkt de eigenheid van het kunstwerk. Alleen de stenen lijken altijd dezelfde afkomst te hebben: meegevoerd door de waterstromen naar de bomen waarin ze zijn blijven steken. En de bomen zelf zijn sinds de negentiger jaren niet meer van bomenhout maar van brons, waarbij het gietproces de groei van het gewas imiteert
1 Giuseppe Penone “Idee di Pietra” werd door de Arte Povera gezien als fusie tussen natuur en cultuur. Later interpreteerde Penone het als volgt: de takken symboliseren de wegen van het denken, de stenen ‘opkomsten’, impasses en het gewicht van herinneringen, menselijke gedachten aan planten en minerale groei. Zo noemde hij ook enkele bomen met stenen naar het gewicht van de steen: bijv. Arbre 1532kg Luce (licht). De boom met stenen in Kassel is uit 2012, deze bij Pinault uit 2000. Bekende bomen in Nederland zijn Faggio di Otterlo (1988) en Elevazione (2001) in Rotterdam.
2 Toen wij er waren waaide het hard en de boom bewoog niet.
Abonneren
Rapporteer
Mijn reacties