(Cursus Najaar 2016, zie ook de 'aanloopjes' onder aanbevolen)

Kijken is een feest

Hij is twee jaar oud. Hij zegt ‘fis’ tegen mij en ‘foer’ en dribbelt voor mij uit naar het schuurtje in de tuin. Ik doe de deur voor hem open en hij stapt naar binnen. Met allebei zijn handjes trekt hij aan een deksel van een emmer. De emmer met voer voor de vissen in de vijver. Hij spreekt nog slechts eenlettergrepige woorden, heeft Kant noch Merleau-Ponty gelezen, maar weet feilloos waar het hier om gaat. ‘Hongur’.  ‘Fis’ moet ‘foer’. Even later hangen we boven de vijver en speuren naar de vis.

Wij zijn op aarde en willen de wereld leren kennen. We beleven onze omgeving, we kijken om ons heen en we denken na over wat we zien. We ontwikkelen vaardigheden en kennis om ons bewustzijn uit te breiden. Dat doen we altijd met taal, vaak bij een ‘beeld’.
De vissen in de vijver herinnerden mij aan een kunstwerk dat ik jaren geleden in de Tate in Londen zag. Beeldend kunstenaar Cy Twombly (Virginia, 1928), eerde de dichter Rainer Maria Rilke (Praag 1875) met een kunstwerk waarop hij met de hand de Engelse vertaling noteerde van Rilkes gedicht ‘Fortschritt’

Twombley Fishes150   Twombley Fishes 2 150
Cy Twombly 'Fishes'    

 

Fortschritt

Und wieder rauscht mein tiefes Leben lauter,
als ob es jetzt in breitern Ufern ginge.
Immer verwandter werden mir die Dinge
und alle Bilder immer angeschauter.
Dem Namenlosen fühl ich mich vertrauter:
Mit meinen Sinnen, wie mit Vögeln, reiche
ich in die windigen Himmel aus der Eiche,
und in den abgebrochnen Tag der Teiche
sinkt, wie auf Fischen stehend, mein Gefühl.

Aus: Das Buch der Bilder (1902-1906)

Het gedicht werd (behoorlijk vrij) vertaald in het Engels door Robert Bly:

Progress

The deep parts of my life pour onward,
as if the river shores were opening out.
It seems that things are more like me now,
that I can see farther into paintings.
I feel closer to what language can't reach.
With my sense, as with birds, I climb
into the windy heaven, out of the oak,
and in the ponds broken off from the sky
my feeling sinks, as if standing on fishes.

Hoe zou ik het gedicht zelf vertalen, met in mijn achterhoofd de weelde aan planten langs de oever van eivormige vijver, op Twombley’s schilderij?

Ontwikkeling

en opnieuw raast mijn diepste innerlijk luider
alsof het nu door een bredere bedding ging.
Steeds dichter bij mij komt elke ding
en alle schilderijen lijken almaar bekender
bij wat geen naam heeft voel ik mij het meest vertrouwd:
met mijn zintuigen, alsof met vogels, reik
ik naar de winderige hemel vanuit de eik
en nu de dag is afgebroken boven de vijver
zinkt, alsof op vissen staand, mijn gevoel.

De laatste zin is het moeilijkst: ‘sinkt, wie auf Fischen stehend, mein Gefühl’.
Cy Twombly hanteert de Engelse vertaling: my feeling sinks, as if standing on fishes’.
Daarbij is het laatste woord ‘vissen’, niet zoals bij Rilke ‘gevoel’.
Zelf blijf ik liever wat dichter bij het Duitse origineel en reserveer op de laatste en belangrijkste plek van het gedicht ‘mijn gevoel’. Want het schilderij van Twombly wekte vooral eerst ‘gevoel’ op, voordat ik mij overgaf aan die andere liefhebberij: kijken met woorden.

In deze cursus hoeven de vissen ons niet te dragen, bij het beleven, kijken en denken.

We houden acht bijeenkomsten onder het motto: kijken is een feest:

Twombley Fishes150  1

Kijken is Ontdekken
Kijken hebben we geleerd en ons eigen gemaakt. Hoe meer wij leren zien, des te meer gaat de wereld voor ons open. Zo maken wij zelf de wereld. 

Lees ook: aanloopje 1

     
 Piet Blom Kubuswoning150 2

Kijken maakt Rubrieken
We zien alleen maar wat er écht is. Om het te zien, moeten we er ons op richten. We richten ons er op door te zoeken naar overeenkomsten met dingen die we al kennen.

Lees ook: aanloopje 2

     
Van Gogh Starry Night150 3

Je kijkt in je eigen Stijl
We kijken met onze eigen zintuigen en met onze eigen kennis. Dat is heel persoonlijk. We noemen het ‘stijl’. Om een kunstwerk te zien en onszelf te begrijpen, kijken we naar onze eigen stijl.

Lees ook: aanloopje 3

     
 escaping criticism by pere borrel del caso150  4

Kijken is Bewegen
Sommige kunstwerken tonen dingen, terwijl het overduidelijk is dat ze niet zo kunnen zijn. We hebben de motoriek van ons lichaam nodig om na te kijken wat we zien.

Lees ook: aanloopje 4

     
warnecke william Gaynor150 5

Kunstwerken geven Toegang
Wij willen toegang krijgen tot de wereld. Kunstwerken geven meerdere toegangen, tot wat en hoe we zouden kunnen zien.

Lees ook: aanloopje 5

     
Canto80 Rob Mhlmann150 6 Kunstwerken wekken Gevoel
Een kunstwerk is niet een weergave maar een soort vervanging. Het is een model. Een model wekt het gevoel op van het afwezige ding.
     
Figure decoupee Pablo Picasso 1965 150 7 Wij zijn niet ons Brein
Kijken en denken en voelen komen tegelijk aan bij het kunstwerk. We ‘beleven’ het. Onze beleving wordt opgeroepen door het werk zelf. Het is het plezier dat ontstaat wanneer je doelmatigheid, integriteit en betekenis herkent.
     
Twombley Untitled Lexington 2002 150 8 Kunst is er voor Iedereen
Kunst nodigt uit tot een gesprek. Een samenspraak waarin wij onszelf opnieuw uitvinden en nieuwe vaardigheden ontwikkelen. Dit brengt ons tot een ruimer begrip van onszelf, van anderen en van de kunstwerken.

 

Cursusgegevens:

Werkvorm     8 lezingen met PowerPoint 
     
Locaties   Amsterdam, Hoorn, Zwolle
     
Start   Amsterdam dinsdag 25 oktober 2016
Hoorn maandag 24 oktober 2016
Zwolle donderdag 27 oktober 2016
     
Amsterdam   dinsdagavond 20.00-22.00
Locatie: Amsterdam, Het huis met de Tulp, Oudezijds Voorburgwal 59
elke week
     
Hoorn   maandagavond 20.00-22.00
Locatie: Hoorn, Draafsingel 52
elke week
     
Zwolle   donderdagmiddag 14.00-16.00
Locatie: Anningahof, Hessenweg 9
elke week
     
Kosten   € 180,- p.p.
     
Reader   Bij de cursus komt een reader beschikbaar à € 15,- p/st
     
Deelnemers   Maximaal 25
     
Aanmelden pijltje Mandarte Klik op deze link of ga op de homepage naar "inschrijven"
     
Inschrijving  

Inschrijving geschiedt op volgorde van binnenkomst.
De inschrijving sluit 30 september 2016

Als u staat ingeschreven ontvangt u 7 oktober bericht over uw deelname en verdere cursusdetails

 

Als u op de foto's hieronder klikt, ziet u een vergrote versie